საქართველოს უზენაესი სასამართლო ვენეციის კომისიის დასკვნის ქართულ ვარიანტს აქვეყნებს

ორშაბათი, 18 მარტი, 2013 - 13:44

საქართველოს საერთო იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონის ცვლილებების პროექტზე სამართლის ელექტრონული ბიბლიოთეკის ინიციატივით ვენეციის კომისიის დასკვნა ქართულად ითარგმნა.

დოკუმენტის შინაარსს საქართველოს უზენაესი სასამართლო და საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ავრცელებს.

ვენეციის კომისიის დასკვნის ტექსტს "ჯეონიუსი" უცვლელად გთავაზობთ:

I. შესავალი

1. 2012 წლის 3 დეკემბრის წერილით ევროპის საბჭოში საქართველოს მუდმივმა წარმომადგენლმა ითხოვა ვენეციის კომისიის მოსაზრება საქართველოს საერთო იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონის ცვლილებების პროექტზე (CDL-REF(2012)045).

2. კანონის პროექტზე მოსაზრების წარმოსადგენად ვენეციის კომისიის მიერ მოწვეულ იქნა შემდეგი მომხსენებლები: ბატონი ნიკოლაე ესანუ, ბატონი ჯეიმს ჰამილტონი და ბატონი იორგენ სტინ სორენსენი.

3. 2013 წლის 6-7 თებერვალს ბატონი ესანუ და ბატონი ჰამილტონი, სამდივნოდან ქალბატონ დე ბროუტელეს თანხლებით ესტუმრნენ თბილისს და ჰქონდათ შეხვედრები საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილესთან, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარესთან, იუსტიციის მინისტრთან და იუსტიციის მინისტრის მოადგილესთან, მოსამართლეთა ასოციაციის თავმჯდომარესთან და წევრებთან, სახალხო დამცველის ოფისის წარმომადგენლებთან, პარლამენტისა წევრებთან და რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციასთან.

4. მოსაზრება მხედველობაში იღებს მთავრობისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ წარმოდგენილ ინფორმაციას და თბილისში ვიზიტის შედეგებს. ვენეციის კომისია მადლობას გამოთქვამს საქართველოს უფლებამოსილი და სხვა დაინტერესებული პირებისადმი ვიზიტის განმავლობაში ჩინებული თანამშრომლობისათვის.

5. დაბოლოს, როგორც ვენეციის კომისიის მიერ გაცემული სხვა მოსაზრებების შემთხვევაში, შესაძლებელია არსებობდეს თარგმნის სირთულით გამოწვეული ხარვეზები ან გაურკვევლობები.

6. წარმოდგენილი მოსაზრება განხილულ იქნა მართლმსაჯულების ქვე-კომისიაზე 2013 წლის 7 მარტს და შემდგომ მიღებულ იქნა კომისიის მიერ მის 94-ე პლენარულ სხდომაზე (ვენეცია, 2013 წლის 8-9 მარტი).

II. სასამართლო სხდომების მედია გაშუქება

7. საერთო სასამართლოების შესახებ არსებული კანონის თანახმად, სასამართლო სხდომათა ფოტო, კინო, ვიდეო გადაღება და ტრანსლაცია დაუშვებელია, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც აღნიშნული ადმინისტრირებულია სასამართლოს ან სასამართლოს მიერ უფლებამოსილი პირის მიერ (შეად. მიმდინარე რეგულაციის მე-12 მუხლი).

8. ვიზიტის დროს, რამდენიმე თანამოსაუბრის მიერ დელეგაციას ეთქვა, რომ მიუხედავად ნორმებისა, რომლებიც იძლევა სასამართლო სხდომათა ჩაწერის უფლებას, აღნიშნული ძალიან იშვიათად ხორციელდება, მინიმუმ არა იმ ფორმით, რომლითაც აღნიშნული იქნა მოთხოვნილი (მაგალითად, მაშინაც კი, როდესაც ჩაწერა ნებადართულია, შესაძლებელია მომხდარიყო ისე, რომ მიკროფონები გამორთული ყოფილიყო ძირითად მომენტებში). ამ მიზეზით, მთავრობამ ინება შეეცვალა სასამართლო სხდომების მედია დაფარვის რეგულაციები.

9. ვიზიტის განმავლობაში ასევე აღინიშნა, რომ ეს ცვლილებები (მათი ნაწილი) უკვე მიღებულია და ამჟამად ასახულია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში.

A. სასამართლო სხდომის აუდიო ან/და ვიდეო ჩაწერის პრინციპი

10. ეჭვს გარეშეა, რომ არსებობს მნიშვნელოვანი უპირატესობები სასამართლო სხდომათა აუდიო ჩანაწერების ქონაში, განსაკუთრებით სასამართლოში მომხდართან დაკავშირებით ნებისმიერი დავის გადასაწყვეტად და ასევე წარმოების გამჭირვალობის მოსაზრებიდან გამომდინარე. აღნიშნულს ასევე შეუძლია უზრუნველყოს საზოგადოების მხრიდან მართლმსაჯულების სისტემის ფუნქციონირების კრიტიკული განხილვა.

11. სასამართლო სხდომების ვიდეო ჩაწერა შესაძლებელია ემსახურებოდეს იგივე მიზანს, თუმცა ამასთან ერთად კამერების ყოფნა სავარაუდოდ გამოიწვევს სირთულეებს: მოქმედ პირთა საქციელი სხდომის დარბაზში შესაძლებელია შეიცვალოს ტრანსლირების შედეგად; დასაცავი პირები და მათი ადვოკატები შესაძლებელია მეტად დაინტერესებული იყვნენ საზოგადოებრივი აზრისადმი მიმართვით, ვიდრე იმ სასამართლოსადმი, რომელშიც მათი საქმე იხილება; დაზარალებულებმა და მოწმეებმა, რომ არაფერი თქვათ მხარეებზე, შესაძლებელია შეშინებულად იგრძნონ თავი კამერების წინაშე; საზოგადოების პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უზრუნველყოფა გაცილებით რთულია ვიდეო ჩანაწერით, ვიდრე აუდიო ჩანაწერით. დამატებით, სისხლის სამართლის პროცედურებმა შესაძლებელია გამოამჟღავნოს მეტი სირთულე, მაგალითად, სისხლის სამართლის წარმოების პირდაპირი ტრანსლირება შესაძლებლობას მისცემს მოწმეებს ინფორმირებული იყვნენ სხვა მოწმეთა ჩვენებების შესახებ, რაც ხშირად წარმოშობს კონფლიქტს როგორც ბრალდების, ასევე დაცვის ინტერესებთან.

12. ევროპის საბჭოს ფარგლებში სასამართლო პროცესების მედია გაშუქების საკითხზე სტანდარტები არ არის ძალიან დეტალური.

13. სისხლის სამართლის საქმეებზე მედიის მეშვეობით ინფორმაციული უზრუნველყოფის შესახებ წევრ სახელმწიფოთა მინისტრთა კომიტეტის რეკომენდაციამ Rec(2003)13 (მიღებულია მინისტთა კომიტეტის მიერ 2010 წლის 10 ივლისს მინისტების მოადგილეთა 848-ე სხდომაზე) დაადგინა ზოგადი პრინციპები და ხაზი გაუსვა თავის პრეამბულაში „სავარაუდოდ კონფლიქტურ ინტერესებს, რომლებიც დაცულია კონვენციის მე-6, მე-8 და მე-10 მუხლებით და ამ უფლებათა დაბალანსების აუცილებლობას თითოეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს საზედამხედველო როლის სათანადო პატივისცემით უზრუნველყოს კონვენციიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულება“.

14. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ტრანსლირების საკითხს შეეხო რამდენიმე შემთხვევაში. P4 რადიო ჰელე ნორგე ASA-ს დასაშვებობის შესახებ გადაწყვეტილებაში (აპლიკაცია No. 76682/01, 2003 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილება) სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელშემკვრელი სახელმწიფოები უნდა სარგებლობდნენ ფართო დისკრეციით დაარეგულირონ პრესის თავისუფლება პირდაპირი ეთერით გადასცენ სასამართლო სხდომები.

15. სასამართლო პრაქტიკა პირადი და ოჯახური ცხოვრების უფლებასთან და პიროვნების უფლებასთან მის გამოსახულებაზე უფრო განვითარებულია და მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული.

B. აუდიო/ვიდეო ჩაწერისათვის ცვლილებებში მოცემული სამართლებრივი ჩარჩო

16. ცვლილებები ქმნიან სასამართლოების ვალდებულებას აწარმოონ სხდომათა აუდიო/ვიდეო ჩაწერა და მაუწყებლების და სხვა ინდივიდების უფლებას სასამართლო პროცესებზე გადაიღონ სურათები, აწარმოონ კინო, ვიდეო და აუდიო ჩაწერა და ტრანსლირება; და არის მცდელობა, რომ დაარეგულიროს ეს საქმიანობა.

● აუდიო/ვიდეო ჩანაწერის წარმოების ვალდებულება ან უფლება

17. ვალდებულება სასამართლოზე: ცვლილებების პროექტი პირველ რიგში ქმნის სასამართლოს ვალდებულებას აწარმოოს აუდიო/ვიდეო ჩაწერა (კანონის ახალი მუხლი 13.1). თუმცა არ არის ნათელი ეს მუხლი ნიშნავს, რომ სასამართლოებმა ორივე აუდიო და ვიდეო ჩაწერა უნდა აწარმოონ, თუ სასამართლოებს აქვთ არჩევანი ამ ორს შორის, და ამ შემთხვევაში, რა საფუძვლით უნდა იქმნეს ეს არჩევანი გაკეთებული.

18. უფლება საზოგადოებრივი და კერძო მაუწყებლებისათვის: საზოგადოებრივი მაუწყებელი უფლებამოსილია გადაიღოს ფოტოები, აწარმოოს კინო, ვიდეო და აუდიო ჩაწერა და სასამართლო პროცესების ტრანსლირება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სასამართლო გასცემს ბრძანებას სხდომის სრულად ან ნაწილობრივ დახურვის შესახებ. თუ საზოგადოებრივი მაუწყებელი არ იყენებს კანონის მიერ მინიჭებულ უფლებას, ამ შემთხვევაში სხვა მაუწყებელს შეუძლია გამოიყენოს იგი მოსამართლისადმი წერილობითი განცხადების წარდგენით. თუ ერთზე მეტი მაუწყებელი აკეთებს განაცხადს ასეთი ლიცენზიისათვის, მოსამართლე ვალდებულია შეარჩიოს ერთი მათგანი წილისყრის საფუძველზე (ახალი კანონის მუხლები 13.2 და 3).

19. მასმედიის სხვა წარმომადგენელთა უფლება: გარდა ამისა, სასამართლოს თანხმობით, მასმედიის სხვა წარმომადგენლებიც არიან უფლებამოსილი გადაიღონ ფოტოები და განახორციელონ ჩაწერა და ტრანსლირება დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე, თუმცა მოსამართლის უფლებამოსილების საგანია დასაბუთებულ გადაწყვეტილებით უარყოს ეს განცხადება (ცვლილებათა 13.4 მუხლი).

20. მხარეთა და „სხვა პირების“ უფლება: მხარეები და „სხვა პირები“ უფლებამოსილი უნდა იყვნენ განახორციელონ აუდიო და ვიდეო ჩაწერა სასამართლოს თანხმობით (ცვლილებათა 13.4 მუხლი).

21. ცვლილებები ადგენენ, რომ მხარეებს ან/და „სხვა პირებს“ შეუძლიათ მოითხოვონ სასამართლოსაგან აუდიო ან ვიდეო ჩაწერის ნებართვა „დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე“ და რომ სასამართლოს შეუძლია შეზღუდოს ეს უფლება „მოტივირებული განჩინებით“. კანონი ვერ ახდენს იმის იდენტიფიცირებას, თუ ვინ არიან ეს „სხვა პირები“ და რა საფუძვლით შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს ნებართვა. გარდა ამისა, კანონი ვერ ახდენს იმის იდენტიფიცირებას, თუ რა საფუძვლით შეუძლია სასამართლოს უარყოს ან შეზღუდოს ეს შესაძლებლობა, მაგალითად, რა დოზით უნდა მოხდეს შესაბამისი სასამართლო პროცესის მხარეებთან კონსულტაციის გავლა, ან რა დოზით შეუძლიათ მათ სადავოდ გახადონ სასამართლო სხდომის ტრანსლირების ნებართვა.

22. საქართველოს კონტექსტში ქების ღირსია, რომ სასამართლო სხდომებს მიეცეთ ფართო გამჭვირვალობა, რაც განმარტავს, თუ დამატებით, პრინციპში მოთხოვნის საფუძველზე ხელმისაწვდომი ოფიციალურ ჩანაწერებისა, რატომ გაიცემა პროცესის აუდიო და ვიდეო

ჩაწერის შესაძლებლობა. თუმცა, იმისათვის, რათა თავიდან იქნას აცილებული არასათანადო გავლენა დაზარალებულებზე, მოწმეებზე, სისხლის სამართლის წარმოების მხარეებზე, ნაფიც მსაჯულებსა ან მოსამართლეებზე (მინისტრთა კომიტეტის Rec(2003)13), ეს შესაძლებლობა შესაძლებელია არ იყო შეუზღუდავი (იხ. ქვემოთ). გამჭვირვალობის დამატებითი გარანტია შესაძლებელია უზრუნველყოს იმან, რომ როდესაც სასამართლო უარს ამბობს ნებართვის გაცემაზე, საფუძვლები ხელმისაწვდომი უნდა გახდეს საჯაროდ.

23. „ნებისმიერი პირის“ უფლება: 13.5 მუხლი დამატებით აძლევს აბსოლუტურ უფლებას ყველას, ვინც წარმოდგენილია სასამართლოში განახორციელოს პროცესის აუდიო ჩაწერა „თავისი ადგილიდან“. ინტერესი იმისა, რომ ყველა პირის უფლებამოსილი იყოს ჩაიწეროს პროცესი არის საეჭვო, განსაკუთრებით იმ მსუბუქი ჩარჩოს პირობებში, რომელიც გათვალისწინებულია ამ უფლების გამოყენებისათვის (იხ. ქვემოთ). ნებისმიერ შემთხვევაში ეს ნორმა მოშლის წინა ნორმას, რომელიც „სხვა პირების“ უფლებას აუდიო ჩაწერაზე უქვემდებარებს სასამართლოს ნებართვას. გარდა ამისა, მართალია პრაქტიკაში შესაძლებელია ძნელი იყოს თავიდან აირიდო ინდივიდის მიერ სასამართლო პროცესის ჩაწერა, საეჭვოა რამდენად გონივრულია კანონმა წაახალისოს აღნიშნული. ნებისმიერ შემთხვევაში, ჩაწერის შესაძლებლობა „თავისი ადგილიდან“ რაც გულისხმობს ნებისმიერი ადგილიდან სხდომის დარბაზში, წარმოშობს კონფიდენციალური საუბრების ჩაწერისაგან დაცვის საკითხს, რასაც შესაძლებელია ადგილი ჰქონდეს, მაგალითად, მოწმესა და მხარეთა წარმომადგენლებს შორის. აქედან გამომდინარე, უფრო სათანადოდ ჩანს, რომ უზრუნველყოფილი იქნას ყველა ჩასაწერი მოწყობილობის განთავსება სხდომის დარბაზის სპეციალურად განსაზღვრულ ადგილას.

● ტრანსლირების უფლებით სარგებლობის პირობები

24. ვიდეო ჩაწერის უფლებით სარგებლობის პირობების რეგულაცია არის ძალიან მწირი. 25. ცვლილებები განჭვრეტს, რომ:

− სასამართლომ შესაძლებელია გასცეს ბრძანება სხდომის სრულად ან ნაწილობრივ დახურვის შესახებ (მუხლი 13.1); − თუ ნაფიცი მსაჯულები მონაწილეობენ სასამართლო სხდომაში, ფოტოგრაფირება ან ჩაწერა უნდა განხორციელდეს ნაფიც მსაჯულთა გამოსახულების წარმოდგენის, მათი იდენტიფიკაციის, გარეგნობის ან სხვა პიროვნული ინფორმაციის გამჟღავნების გარეშე (მუხლი 13.6);

− ფოტოგრაფირება, ჩაწერა და ტრანსლაცია უნდა განხორციელდეს ადგილიდან ან სასამართლოს მიერ წინასწარ განსაზღვრული ადგილიდან (მუხლი 13.1);

− მოსამართლეს შეუძლია გამოიყენოს „სისხლის და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსებით გათვალისწინებული ღონისძიებები“, თუ ეს აქტივობები იჭრება „მართლმსაჯულების ადმინისტრირების ნორმალურ პროცესში“.

26. მოსამართლის უფლებამოსილება შეზღუდულია სხდომის სრულ ან ნაწილობრივ დახურვაზე. ნამდვილად, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 182-ე მუხლი ადგენს საზოგადოებისთვის სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის დეტალურ საფუძვლებს. თუმცა, არც ეს ნორმები და არც ცვლილებები არეგულირებს იმ პირობებს, რომლებიც მოსამართლეს შეუძლია დაადგინოს საჯარო სხდომის აუდიო ან ვიდეო ჩაწერაზე. მაგალითად, შესაძლებელია არსებობდეს შემთხვევები, როდესაც პროცესის ტრანსლაციის გადადება შეიძლება უფრო სათანადო იყოს, ვიდრე მისი სრული აკრძალვა. ასეთი შემთხვევა შეიძლება წარმოიშობა, მაგალითად, როდესაც საკითხი შეეხება საქმის ზეპირ მოსმენამდელ საჯაროობას, რომელიც საზიანოა საქმის სამართლიანი განხილვისათვის. მსგავსი საკითხი შეიძლება წარმოიშვას მაშინ, როდესაც სასურველია, რომ მოწმეს მიეცეს შესაძლებლობა წარმოადგინოს მტკიცებულება სხვა მოწმეებისათვის მისი შინაარსის გამხელის გარეშე. ეს ეფექტი დგებოდა მტკიცებულების მიცემამდე სხვა მოწმეების სხდომის დარბაზიდან გაშვებით, თუმცა ეს ცხადად არაეფექტური იქნებოდა, თუ პროცესის ტრანსლირება მოხდებოდა მანამ სანამ გაშვებული მოწმეები მისცემდნენ მტკიცებულებას.

27. სასამართლოში პიროვნებების დაცვა შეზღუდულია მხოლოდ ნაფიც მსაჯულებზე. ფოტოგრაფი ან მაუწყებელი ასე ჩანს, რომ თავისუფალი არის ამ შეზღუდვის ფარგლებში ფოტო გადაუღოს ყველაფერს ან ტრანსლირება მოახდინოს ყველაფრის. თუმცა, არასასურველი იქნებოდა, რომ მაუწყებელს ან ფოტოგრაფს მიეცეს უფლება, მაგალითად, ფოტო გადაუღოს მოწმეთა რეაქციებს, დაზარალებულებს ან თუნდაც საზოგადოების ჩვეულებრივ წევრებს, ვინც გადაწყვიტა დასწრებოდა სხდომას.

28. უფრო მეტიც, ფოტოგრაფსა და მაუწყებელზე ერთ ადგილზე დარჩენის შეზღუდვის დაწესება არ გამორიცხავს ამგვარ კადრებს. მაუწყებელთა შესაძლო სიმრავლემ შეიძლება ძალიან გააძნელოს სასამართლოს მოვალეობა სხდომის დარბაზში დაიცვას ყველა პირის პირადი და ოჯახური ცხოვრება.

● ჩანაწერების მიწოდების ვალდებულება

29. კანონის 13.1 მუხლის თანახმად, სასამართლო ვალდებულია „მოთხოვნის საფუძველზე“ გადასცეს აუდიო/ვიდეო ჩანაწერი მხარეებსა და „სხვა პირებს“, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სასამართლომ გასცა ბრძანება სხდომის სრულად ან ნაწილობრივ დახურვის შესახებ. არ არის ნათელი ვინ არიან „სხვა პირები“, რომელთა მიმართაც გადაცემა უნდა განხორციელდეს. საეჭვოა რამდენად შესაბამისობაშია ეს ვალდებულება პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლების უზრუნველყოფის ვალდებულებასთან. ეს ვალდებულება უნდა გავრცელდეს მხოლოდ იმ პირებზე, ვისაც გააჩნიათ აღნიშნული ჩანაწერების მიღების ლეგიტიმური ინტერესი.

30. საზოგადოებრივი მაუწყებელი: საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა უნდა უზრუნველყოს მედიის სხვა წარმომადგენლებისადმი, მათი მოთხოვნის საფუძველზე, ჩანაწერების გადაცემა (ცვლილებათა 13.2 მუხლი). იმ შემთხვევაში, თუ საზოგადოებრივი მაუწყებელი არ გამოიყენებს სხდომის ჩაწერის უფლებას, მასმედიის წარმომადგენლებისათვის ჩანაწერების გადაცემის ვალდებულება გადადის იმ მაუწყებელზე, რომელსაც მიენიჭა ტრანსლირების უფლება.

● ინფორმაციის შენახვა

31. ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელზეც პროექტი დუმს, არის ტრანსლირების მასალების შენახვა და შესაძლო ადგილმდებარეობა. დაშვებულია, რომ ჩანაწერები ინახებოდეს დროის განუსაზღვრელი პერიოდის განმავლობაში? ყველას აქვს უფლება გამოითხოვოს ისინი ნებისმიერ დროს? შეუძლია მაუწყებელს გამოიყენოს ისინი ნებისმიერი მიზნით, მათ შორის საქმის საწარმოებლად?

32. ეს საკითხები არ არის მოგვარებული კანონით. აუდიო/ვიდეო ჩაწერასთან დაკავშირებით გარკვეულ რეგულაციებს შესაძლებელია შეიცავდეს ამ მოსაზრების მიერ განხილულის გარდა რომელიმე სხვა ტექსტები. ნებისმიერ შემთხვევაში, ვენეციის კომისიას სურს ხაზი გაუსვას იმას, რომ ეს საკითხები სრულად არ უნდა იქნეს მინდობილი თვითრეგულაციაზე.

33. დასკვნის სახით ვენეციის კომისიას სურს გამოეხმაუროს სისხლის სამართლის საქმეებზე მედიის მეშვეობით ინფორმაციული უზრუნველყოფის შესახებ წევრ სახელმწიფოთა მინისტრთა კომიტეტის Rec(2003)13 რეკომენდაციის მე-14 პრინციპს, რომელიც ადგენს, რომ „მედიის მიერ სხდომის დარბაზების პირდაპირი ტრანსლაცია ან ჩაწერა არ უნდა იყოს შესაძლებელია, გარდა იმ შემთხვევისა და იმდენად რამდენადაც ნათლად ნებადართულია კანონის ან კომპეტენტური სასამართლო ხელმძღვანელის მიერ. ასეთი ჩაწერა ნედაბართული უნდა იყოს მხოლოდ იქ სადაც ის არის შეიცავს დაზარალებულებზე, მოწმეებზე, სისხლის სამართლის წარმოების მხარეებზე, ნაფიც მსაჯულებსა ან მოსამართლეებზე არასათანადო ზეგავლენის სერიოზულ რისკს“.

34. ვენეციის კომისია იმ მოსაზრებისაა, რომ მართალია ცვლილების განზრახვა ქების ღირსია, მედია გაშუქების ცვლილებების პროექტი უნდა იყოს უფრო ზუსტი. საეჭვოა, რომ ისინი აკმაყოფილებდნენ „კანონის ხარისხის“ კრიტერიუმს, რაც მოთხოვნილია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით, რომლის თანახმადაც კანონი უნდა იყოს „ხელმისაწვდომი და საშუალებას აძლევდეს ინდივიდს სიცხადის გონივრული ხარისხით განჭვრიტოს მისი მოქმედებების შედეგები და გარემოებები როდესაც და პირობები როცა უფლებამოსილმა პირებმა შეიძლება გადადგან განსაზღვრული ნაბიჯები“. 35. უაღრესად მნიშვნელოვანი თავიდან იქნეს აცილებული, რომ პირადი ცხოვრების უფლებაში ჩარევამ დაარღვიოს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლი.

III. მართლმსაჯულების უმაღლესი საბჭოს შემადგენლობა

36. ამჟამად, მართლმსაჯულების უმაღლესი საბჭო (აქედან მოყოლებული „საბჭო“) შედგება 15 წევრისაგან. ეს წევრები არიან: უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე, მართლმსაჯულების 8 სხვა წარმომადგენელი, პარლამენტის მიერ არჩეული ოთხი წევრი (რომლებიც შეცვლილ იქნენ ბოლო საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ საერთო იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონის 48.3 მუხლის შესაბამისად) და პრეზიდენტის მიერ დანიშნული ორი წევრისაგან.

37. საქართველოს კონსტიტუციის 86.1 მუხლის შესაბამისად, საბჭოს სამოსამართლო კომპონენტი არჩეულ უნდა იქნეს მოსამართლეთა თვითმმართველი ორგანოს მიერ, რომელსაც წარმოადგენს მოსამართლეთა კონფერენცია. თუმცა, ორგანული კანონი, მისი მიმდინარე რედაქციით ადგენს, რომ კანდიდატები დასახელებულ უნდა იქნენ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მიერ. სხვა სიტყვებით, მას გააჩნია ნომინაციის ექსკლუზიური უფლებამოსილება. გარდა ამისა, დადგენილია,  რომ მოსამართლეთა კონფერენციას გააჩნია ადმინისტრაციული კომიტეტი, რომელსაც შეუძლია შეასრულოს მოსამართლეთა კონფერენციის ფუნქციები კონფერენციის სხდომებს შორის პერიოდში. ორგანული კანონის 65ბ მუხლის თანახმად, ეს ფუნქციები მოიცავს უმაღლესი საბჭოს მოსამართლე წევრების არჩევის უფლებამოსილებას. კონსტიტუციის 86.1 მუხლიდან გამომდინარე, აღნიშნული საეჭვოდ კონსტიტუციურად გამოიყურება. დელეგაციამ გაარკვია, რომ მართლმსაჯულების უმაღლესი საბჭოს რამდენიმე ამჟამინდელი წევრი ნამდვილად „არჩეული“ არის ადმინისტრაციული კომიტეტის და არა მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ. თუმცა, ეს დანიშვნები არ ყოფილა გასაჩივრებული სასამართლოში.

38. მნიშვნელოვანწილად ცვლილებები წარმოადგენენ პროგრესს საბჭოს დამოუკიდებლობისათვის, რადგან ასწორებენ არსებული კანონმდებლობის რამდენიმე დეფექტს.

39. ამდენად,

− 8 მოსამართლეს აირჩევს მოსამართლეთა კონფერენცია თავად მოსამართლეების წარდგინებით (ახალი 47.4 მუხლი);

− პარლამენტი აირჩევს საბჭოს 6 წევრს, რომლებიც არჩეული იქნებიან „უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოღვაწე სამეცნიერო სფეროს წარმომადგენლებისგან, იურიდიული პროფილის მქონე არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების ან/და საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრებისგან, ამავე ორგანიზაციების ხელმძღვანელი ორგანოების რეკომენდაციების საფუძველზე“ (ახალი 47.5 მუხლი).

− ცვლილებები ადგენს ფარულ კენჭისყრას საბჭოს წევრების არჩევისათვის (ახალი 64.2 მუხლი). ეს მნიშვნელოვანი ცვლილებები მისასალმებელია.

40. რაც შეეხება პრეზიდენტის მიერ საბჭოს რიგი წევრების დანიშვნის უფლებამოსილების გაუქმებას, მართალია პრინციპში ეს პოზიტიური ნაბიჯია, თუმცა ის წინააღმდეგობაში მოვა კონსტიტუციის 73.1.ე მუხლთან, რომელიც ძალაში შევა 2013 წლის ოქტომბერში და რომელიც ითვალისწინებს პრეზიდენტის მიერ დანიშვნას (თუმცა, ახალი კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტი აღარ იქნება აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური).

41. თუმცა, რჩება სადავო ნორმები. სასამართლოებისა და პალატების თავმჯდომარეთა არჩევის აკრძალვა

42. მუხლი 47.4 ადგენს, რომ „საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეული წევრი არ შეიძლება იყოს სასამართლოს თავმჯდომარე, თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, მოადგილე, კოლეგიის ან პალატის თავმჯდომარე, ან პირი, რომელიც რომელიმე ასეთ თანამდებობაზე იმყოფებოდა უკანასკნელი 1 წლის განმავლობაში“.

43. ვიზიტის განმავლობაში, ვენეციის კომისიის დელეგაცია ინფორმირებულ იქნა, რომ უმაღლესი საბჭოს სამოსამართლო კომპონენტის უდიდეს უმრავლესობას შეადგენენ სასამართლოთა და პალატების თავმჯდომარეები (გარდა ამისა, დელეგაცია ინფორმირებულ იქნა, რომ რამდენიმე მათგანი არჩეულ იქნა არა მოსამართლეთა კონფერენციის, არამედ ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ).

44. ადვილია გაიგო განზრახვა − უზრუნველყოფილ იქნას, რომ უმაღლესი საბჭო არ წარმოდგენს მხოლოდ მართლმსაჯულების ხელძღვანელებს. თუმცა, თუ საბჭოს მიზანია წარმოადგინოს მთლიანად მართლმსაჯულება, მაშინ პრინციპულად არასწორად გამოიყურება მართლმსაჯულების ნებისმიერი წევრის გამორიცხვა მისი შესაძლებლობიდან იყოს არჩეული.

45. ასევე გაკეთდა შეთავაზება, რომ იმ პირისათვის ვისაც გააჩნია მნიშვნელოვანი უფლებამოსილებები, ნების დართვა, რომ იყოს ორივე − სასამართლოს მენეჯერი და საბჭოს წევრი, ახდენს ზედმეტად ბევრი უფლებამოსილების კონცენტრირება შესაბამისი პირის ან პირთა ხელში. თუმცა, კომისია ინფორმირებულ იქნა, რომ არა ყველა თავმჯდომარე ახორციელებს ადმინისტრაციულ ფუნქციებს (მაგალითად, კოლეგიის თავმჯდომარეები). ეს არგუმენტები შეიძლება შეეხებოდეს მხოლოდ იმ თავმჯდომარეებს, ვინც ახორციელებენ ადმინისტრაციულ ფუნქციებს.

46. დამატებით არგუმენტს წარმოადგენს ის, რომ სასამართლოთა თავმჯდომარეებისათვის საბჭოს წევრებად გახდომის ნებართვის მიცემა, რიგ შემთხვევებში, ქმნის ინტერესთა კონფლიქტს.

47. ვენეციის კომისია იმ მოსაზრებისაა, რომ ელექტორატი არის ის, ვინც ეს არგუმენტები უნდა მიიღოს მხედველობაში, როდესაც იღებს გადაწყვეტილებას იმაზე იმსახურებს, თუ არა კოლეგა ნდობას მიენდოს ის უფლებამოსილება, რასაც საბჭოს მანდატი ითვალისწინებს. გარდა ამისა, ზემოთ მოცემულმა არგუმენტებმა გარკვეულწილად დაკარგეს მნიშვნელოვანი წონა ახლა, როდესაც საბჭოს წევრთა არჩევნები ჩატარდება ფარული კენჭისყრით.

48. მართლმსაჯულების საბჭოთა შექმნის უკან მდგარი ლოგიკა გვთავაზობს, რომ რამდენადაც შესაძლებელია ცოტა შეზღუდვა დაწესდეს მოსამართლეთა უფლებაზე მათი კოლეგებიდან აირჩიონ ის, ვინც შეიძლება უნდოდეთ, რომ წარმოადგენდეთ მათ საბჭოში.

49. კომისია იცნობს ვიზიტის განმავლობაში შეხვედრილი ბევრი თანამოსაუბრის მიერ გამოთქმულ ეჭვებს. თუ ქართველი უფლებამოსილი პირები ამ ეჭვებს იმპერატიულად მიიჩნევენ, შეიძლება მოფიქრებულ იქნეს, რომ კანონმა შეზღუდოს თავმჯდომარეთა ის მაქსიმალური რაოდენობა, რაც შეიძლება არჩეულ იქნას საბჭოში.

50. ალტერნატივის სახით, ცვლილებებმა შეიძლება დაადგინოს, რომ სასამართლოს თავმჯდომარე, საბჭოში არჩევის შემთხვევაში, უნდა გადადგეს თავმჯდომარეობის პოზიციიდან, თუმცა, რა თქმა უნდა, უნდა ინარჩუნებდეს მისი, როგორც ჩვეულებრივი მოსამართლის პოზიციას. პარლამენტის მიერ წევრების არჩევა

51. ახალი 47.5 მუხლი ადგენს, რომ „საქართველოს პარლამენტი სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში ირჩევს 6 წევრს“.

52. კომისია იმ მოსაზრებისაა, რომ საპარლამენტო კომპონენტის მხრიდან არჩევნები უნდა ჩატარდეს ორი-მესამედის უმრავლესობით, მექანიზმით შესაძლო გამოუვალი მდგომარეობის წინააღმდეგ ან პროპორციული მეთოდით, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ ოპოზიციას გააჩნია გავლენა საბჭოს კომპოზიციაზე.

53. ქართველოს უფლებამოსილი პირების გადასაწყვეტია რომელი გამოსავალი არის სათანადო, თუმცა გამოუვალი მდგომარეობის საწინააღმდეგო მექანიზმი არ უნდა მოქმედებდეს, როგორც შემაკავებელი, პირველ რიგში კვალიფიციური უმრავლესობის საფუძველზე შეთანხმების მიღწევისათვის.

54. ეს რეკომენდაცია შეეხება ყველა შემთხვევას, როდესაც კანონი ითვალისწინებს კვალიფიციურ უმრავლესობებს. მოსამართლეთა დანიშვნისათვის აუცილებელი უმრავლესობა

55. ახალი 50.3 და 50.4 მუხლების თანახმად, დისციპლინური და მოსამართლეთა დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილებები მიიღება მხოლოდ მაშინ, თუ მათ მხარს დაუჭერს საბჭოს წევრთა საერთო რაოდენობის მინიმუმ 2/3-ი. საბჭოს ახალი კომპოზიციის მხედველობაში მიღებით, ეს ნიშნავს, რომ ასეთი გადაწყვეტილებები შესაძლებელია მიღებულ იქნას მხოლოდ მაშინ, თუ მას მხარს დაუჭერს საბჭოს მინიმუმ ერთი არამოსამართლე წევრი.

56. ეს წესი, თავისთავად, არის პოზიტიური. თუმცა, უმრავლესობა შეიძლება არ იყოს ადვილად მიღწევადი და აქედან გამომდინარე, რეკომენდირებულია ხელმეორედ მოხდეს ანალიზი იმისა, თუ გამოიწვევს აღნიშნული გამოუვალ მდგომარეობას და შეიქმნას გამოუვალი მდგომარეობის საწინააღმდეგო მექანიზმი. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი

57. ამჟამინდელი კანონის თანახმად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის წარდგინებით აირჩევა საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ სამწლიანი ვადით.

58. ახალი 51-ე მუხლი ადგენს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნის უფლებამოსილების ვადა იქნება 4 წელი და რომ ის აირჩევა საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ საბჭოს მოსამართლე წევრებიდან.

59. საკითხი იმის შესახებ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი უნდა აირჩეოდეს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის, თუ უშუალოდ საბჭოს მიერ, არის ისეთი რამ, რაც ხელახლა უნდა იქნას განხილული. მოსამართლე კონფერენციის ადმინისტრაციული კომიტეტი

60. მოსამართლეთა კონფერენციის ადმინისტრაციული კომიტეტი შედგენა მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეული 9 წევრისაგან.

61. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მიმდინარე კანონმდებლობის თანახმად, ადმინისტრაციულ კომიტეტს, მოსამართლეთა კონფერენციის სხდომებს შორის პერიოდში, გააჩნია საკმაოდ ფართო კომპეტენციები, რომლებიც შეიძლება შეედაროს თავად მოსამართლეთა კონფერენციის კომპეტენციებს. ეს მოიცავს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნისა და საბჭოს სხვა წევრების არჩევისა და გათავისუფლების კომპეტენციას. 64-ე მუხლის ცვლილებების თანახმად, მოსამართლეთა კონფერენციის ადმინისტრაციული კომიტეტის კომპეტენციიდან ამოღებულია გადაწყვეტილებების მიღება მოსამართლეთა კომპეტენციას დაქვემდებარებულ საკითხებზე. აღნიშნული მისასალმებელია.

62. პროექტი ინარჩუნებს ადმინისტრაციული კომიტეტის კომპეტენციას „...მიიღოს გადაწყვეტილებები და შეიმუშაოს აქტები საერთო სასამართლოების ადმინისტრირების საკითხებზე, აქტები დასამტკიცებლად წარუდგინოს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციას...“ (მუხლი 64.2). ერთის მხრივ, არ არის ნათელი რა იგულისხმება „საერთო სასამართლოების ადმინისტრირების საკითხებში“ და მეორეს მხრივ, მოქმედი კანონი ან ცვლილებები არ ითვალისწინებს მოსამართლეთა კონფერენციის კომპეტენციას მიიღოს „აქტები საერთო სასამართლოების ადმინისტრირების საკითხებზე“.

63. ბევრ შემთხვევაში სადავოა რამდენად უნდა მიეცეს ეს კომპეტენცია მოსამართლეთა კონფერენციას. სასამართლოები ორგანიზებულ უნდა იქნენ და უნდა მოქმედებდნენ პარლამენტის მიერ მიღებული კანონების და არა მოსამართლეთა კონფერენციის ან სხვა ანალოგიური ორგანოს მიერ მიღებული აქტების საფუძველზე.

64. გარდა ამისა, არ არის ნათელი რა არის ამავე მუხლში ნახსენები „გადაწყვეტილებები“. თუ ეს ტექსტი შეიძლება განმარტებულ უნდა იქნას იმ გაგებით, რომ ადმინისტრაციულ კომიტეტს შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილებები საერთო სასამართლოების ადმინისტრირების საკითხებზე, ეს კომპეტენცია წაშლილ უნდა იქნას იმავე მიზეზებით, რაც მოცემულია ზემოთ.

წესები საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევნებისთვის

65. ახალი 65.3 და 65.43 მუხლების მიზანია დაარეგულირონ სიტუაციები, როდესაც ადმინისტრაციული კომიტეტის თავმჯდომარის და წევრების, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნის და სხვა წევრების, სადისციპლინო კომიტეტის მოსამართლე წევრების არჩევის დროს აუცილებელ ხმათა რაოდენობა (დამსწრე წევრების ორი-მესამედი) მიღებული აქვთ იმაზე მეტ ან ნაკლებ კანდიდატს, რაც საჭიროა.

66. მუხლები 65.3 და 65.4 ცდილობენ წარმოადგინონ გამოსავალი გამოუვალი მდგომარეობის თავიდან ასაცილებლად, ითხოვენ რა, რომ, თუ ორი კანდიდატი მიიღებს ხმათა თანაბარ რაოდენობას, ხმის მიცემა უნდა ჩატარდეს ხელახლა და არჩეული იქნება ის კანდიდატი, რომელიც მიიღებს უფრო მეტ ქულას, მაგრამ ყველა შემთხვევაში, არანაკლებ მოსამართლეთა კონფერენციის წევრთა საერთო რაოდენობის ხმათა 1/4-ისა. მაგრამ საეჭვოა, გამართლებულია, თუ არა ამდენად მაღალი საზღვარის დაწესება პირველი რაუნდისთვის, თუ მეორე რაუნდისათვის საზღვარი მცირდება ორი-მესამიდან მეოთხედამდე. ამ ნორმამ შესაძლოა გული აუცრუოს კომპრომისული მოგვარების მოძიების მცდელობებს, რაც მაღალი საზღვრის მიღწევის შესაძლებლობას შექმნიდა.

IV. გარდამავალი დებულებები - საქართველოს ამჟამინდელი მართლმსაჯულების

უმაღლესი საბჭოს ფუნქციების შეწყვეტა

67. ცვლილებათა მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტი ადგენს, რომ კანონის ამოქმედებით „საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრებს, გარდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარისა, უწყდებათ უფლებამოსილება“.

68. ვიზიტის განმავლობაში ამ ღონისძიების დამცველების მიერ ვენეციის კომისიის დელეგაციას განემარტა, რომ მათ ასე სურთ მოიქცნენ, რადგან ისინი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არსებულ კომპოზიციას განიხილავენ იმდენად ხარვეზიანად, რომ მართლმსაჯულების ნებისმიერი მნიშვნელოვანი რეფორმის მიღწევა შეიძლება მხოლოდ საბჭოს სრული განახლებით.

69. კომისია აღნიშნავს, რომ მართლმსაჯულების საბჭოების მნიშვნელოვანი ფუნქციაა დაიცვას მოსამართლეები პოლიტიკური გავლენისაგან. ამ მიზეზით, წინააღმდეგობრივი იქნებოდა საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ მართლმსაჯულების საბჭოს შემადგენლობის სრული განახლება.

70. ორგანული კანონი ადგენს 4 წლიანი უფლებამოსილების ვადას. ამ ვადას არ სჩანს, რომ გააჩნდეს კონსტიტუციური საფუძველი. ორივე მოქმედი კანონი და ცვლილებების პროექტი ადგენენ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრის მანდატის ვადამდე შეწყვეტის საფუძვლების ამომწურავ სიას. არცერთი მათგანი შეიცავს ნორმებს, რომლებიც გარკვევით ადგენს ან შეიძლება განმარტებულ იქნას იმგვარად, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრთა მანდატი შეიძლება შეწყდეს, მაშინ, როდესაც დანიშვნის პროცედურა იცვლება.

71. ვენეციის კომისია იმ მოსაზრებისაა, რომ, როდესაც იყენებს საკანონმდებლო უფლებას განსაზღვროს მართლმსაჯულების სამომავლო ორგანიზება და ფუნქციონირება, პარლამენტმა თავი უნდა შეიკავოს ღონისძიებების მიღებისაგან, რომლებიც საფრთხეს შეუქმნის მართლმსაჯულების უმაღლესი საბჭოს წევრობის განგრძობადობას.

72. საბჭოს ყველა წევრის დროზე ადრე გათავისუფლება შექმნის პრეცენდენტს, როდესაც ნებისმიერი ახალი მთავრობა ან ნებისმიერი ახალი პარლამენტი, რომელიც არ ეთანხმება საბჭოს ან შემადგენლობას ან წევრობას, შეძლებს შეწყვიტოს მისი არსებობა ნაადრევად და ჩაანაცვლოს ის ახალი საბჭოთი.

ბევრ შემთხვევაში ასეთი ცვლილება, განსაკუთრებით მოკლე პერიოდში, წარმოშობს ეჭვს, რომ ამის უკან მიზანი იყო საბჭოს წინაშე მიმდინარე საქმეებზე გავლენის მოხდენა. მართალია კომისია ინფორმირებულ იქნა, რომ საქართველოში არ მიმდინარეობს საქმეები, ნებისმიერი ასეთი ცვლილება უნდა განიხილებოდეს სიფრთხილით.

73. როგორც ვენეციის კომისიამ უკვე აღნიშნა, „კანონის უზენაესობასთან შესაბამისობა არ შეიძლება შეზღუდულ იქნას მხოლოდ კანონისა და კონსტიტუციის ზუსტი და ფორმალური ნორმების იმპლემენტაციით. იგი ასევე შეეხება კონსტიტუციურ საქციელს და პრაქტიკებს, რომლებიც ხელს უწყობს ყველა კონსტიტუციური ორგანოს მხრიდან ფორმალურ წესებთან შესაბამისობასა და ამ ორგანოებს შორის საზიარო პატივისცემას“.

74. კომისია იცნობს დილემას, რომლის წინაშეც დგანან საქართველოს უფლებამოსილი პირები. მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამინდელი იუსტიციის უმაღლესი საბჭო არადამაკმაყოფილებლად გამოიყურება, ვენეციის კომისია გასცემს რეკომენდაციას, რომ წევრებმა დაასრულონ მათი მანდატი. თუმცა, შესაძლებლად იქნება მიჩნეული გარდამავალი ღონისძიებების ამოქმედება, რომლებიც ამჟამინდელ საბჭოს მიიყვანენ უფრო ახლოს კომპოზიციის სამომავლო მოდელთან, მაგალითად იმის დადგენით, რომ სასამართლოთა შესაბამისი თავმჯდომარეები უნდა გადადგნენ თავმჯდომარეობიდან იმ მიზნით, რათა დარჩნენ მართლმსაჯულების საბჭოში. მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევის ნაცვლად ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ დანიშვნების გამოსწორების პროცედურა შეიძლება ასევე იქნეს განხილული, მაგალითად, მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ აღნიშნულ დანიშვნათა რატიფიკაციაზე თანხმობის გაცემით.

V. დასკვნა

75. საქართველოს საერთო იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონის ცვლილებები აუმჯობესებს ორგანული კანონის ბევრ ნორმას და მოიყვანს ამ კანონს უფრო ახლოს ევროპულ სტანდარტებთან.

76. რაც შეეხება სასამართლო სხდომების გაშუქებას, რამდენიმე ნორმა დამატებით უნდა დაზუსტდეს. მოსამართლეებს უნდა მიეცეთ უფრო ფართო უფლებამოსილება ვიდრე ბრძანებების გაცემაა სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვის თაობაზე. შესაძლოა გონივრული იყოს გადაიხედოს იმ პირთა სია, ვინც უფლებამოსილია განახორციელოს ჩაწერა ან გადაიღოს სურათები სხდომის დარბაზში. დამატებით, მოთხოვნის საფუძველზე „სხვა პირებისათვის“ ჩანაწერის მიწოდების ვალდებულება უნდა დაზუსტდეს იმ მიზნით, რათა მხედველობაში იქნას მიღებული პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლება.

დაბოლოს, დარეგულირებული უნდა იყოს საკითხები, რომლებიც შეეხება შენახვას.

77. მართლმსაჯულების უმაღლეს საბჭოსთან დაკავშირებით, ძირითადი გაუმჯობესება არის შემდეგი:

− საქართველოს პრეზიდენტი აღარ დანიშნავს საბჭოს წევრებს;

− 8 მოსამართლე აირჩევა მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ თავად მოსამართლეების წარდგინების საფუძველზე (ახალი მუხლი 47.4);

− პარლამენტი აირჩევს საბჭოს 6 წევრს სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებისაგან (ახალი მუხლი 47.5); ეს პირები არ იქნებიან პოლიტიკოსები, როგორც ახლაა, არამედ არჩეული იქნებიან რიგი ინსტიტუციების, მათ შორის, ადვოკატთა ასოციაციის, უნივერსიტეტების იურიდიული ფაკულტეტების და არაკომერციული, არამომგებიანი ორგანიზაციების, რომლებიც მუშაობენ სამართლის თემაზე, მიერ ნომინირებულებისაგან.

− ცვლილებები ადგენს ფარულ კენჭისყრას საბჭოს წევრების არჩევისათვის (ახალი მუხლი 64.2). 78. თუმცა, ვენეციის კომისია გასცემს რეკომენდაციას:

− რომ სასამართლოს თავმჯდომარეები, თავმჯდომარის პირველი მოადგილეები, თავმჯდომარის მოადგილეები, პალატისა და კომიტეტის თავმჯდომარეები და ნებისმიერ სხვა პირი, რომელსაც ეკავა სიაში მოცემული თანამდებობები იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებამდე ერთი წლით ადრე უფლებამოსილი უნდა იყოს გახდეს კანდიდატი; მოფიქრებული შეიძლება იქნას, რომ კანონმა შეზღუდოს საბჭოს წევრ თავმჯდომარეთა მაქსიმალური რაოდენობა; ცვლილებებმა შესაძლებელია ასევე გაითვალისწინოს, როგორც ალტერნატიული ან კუმულატიური ღონისძიება, რომ საბჭოში არჩეული სასამართლოს თავმჯდომარე უნდა გადადგეს თავმჯდომარის პოზიციიდან.

− რომ საპარლამენტო კომპონენტის არჩევნები უნდა შედგეს ორი-მესამედის უმრავლესობით (გამოუვალი მდგომარეობის საწინააღმდეგო მექანიზმით) ან რაიმე პროპორციული მეთოდით;

− რომ გადაფასებულ უნდა იქნას ნორმები, რომლებიც ადმინისტრაციულ კომიტეტს აძლევს უფლებამოსილებას „...მიიღოს გადაწყვეტილებები და შეიმუშაოს აქტები საერთო სასამართლოების ადმინისტრირების საკითხებზე, აქტები დასამტკიცებლად წარუდგინოს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციას...“

(მუხლი 64.2);

− განხილულ იქნას მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევნების საზღვრის ცვლილება მოლაპარაკეებისათვის უფრო ხელშემწყობ ნორმებზე;

− წაშლილი იქნას ცვლილებათა 3.2 მუხლი, რომელიც ადგენს, რომ კანონის ამოქმედებისთანავე "წყდება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრთა უფლებამოსილება, გარდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯომარისა".

− შესაძლებელია განხილულ იქნეს გარდამავალი დებულებები, რომლებიც ახლოს მიიყვანს ამჟამინდელ საბჭოს კომპოზიციის მომავალ მეთოდთან, მაგალითად, იმის დადგენით, რომ სასამართლოთა თავმჯდომარეები უნდა გადადგნენ თანამდებობიდან, მართლსაჯულების საბჭოში დასარჩენად. შესაძლებელი ასევე გათვალისწნებული იქნას პროდეცურა მოსამართლეთა კონფერენციის ნაცვლად ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ განხორცილებული დანიშვნების გამოსასწორებლად, მაგალითად, მოსამართლე კონფერენციის მიერ აღნიშნულ დანიშვნათა რატიფიცირების გზით."

79. ვენეციის კომისია რჩება საქართველოს უფლებამოსილი პირების განკარგულებაში შემდგომი თანამშრომლობისათვის.

მსგავსი სიახლეები

"ახალი საქართველო"-ს ტელე არქივი

სოციალური ქსელი

გამოკითხვა

გაუმჯობესდა თუ არა თქვენი ოჯახის ეკონომიკური მდგომარეობა

ვალუტა

  • 2.41
  • 2.69
  • 3.12
  • 0.04
  • 0.68
  • 1.42